Ιαπετός
Ο Τιτάνας γενάρχης του Προμηθέα και του Άτλαντα
Ταυτότητα & Ιερά Στοιχεία
Κύρια Ιερά Κέντρα & Τόποι Λατρείας
Γενεαλογική Καταγωγή & Συγγένειες
Μυθολογική Αφήγηση & Συμβολισμός
Ο Ιαπετός είναι ένας από τους έξι άρρενες Τιτάνες της πρώτης γενιάς, γιος της Γαίας και του Ουρανού. Από τον γάμο του με την Ωκεανίδα Κλυμένη (ή Ασία) γεννήθηκαν τέσσερις γιοι που συνδέθηκαν άμεσα με τη μοίρα των ανθρώπων: ο Άτλας, ο Μενοίτιος, ο Προμηθέας και ο Επιμηθέας. Μετά την ήττα των Τιτάνων από τον Δία, ο Ιαπετός ρίχτηκε μαζί με τον Κρόνο στα βάθη του Ταρτάρου.
«Κούρην δ᾽ Ἰαπετὸς καλλίσφυρον Ὠκεανίνην / ἠγάγετο Κλυμένην καὶ ὁμὸν λέχος εἰσανέβαινεν. / Ἣ δέ οἱ Ἄτλαντα κρατερόφρονα γείνατο παῖδα· / τίκτε δ᾽ ὑπερκύδαντα Μενοίτιον ἠδὲ Προμηθέα.»
Κι ο Ιαπετός πήρε για ταίρι του την όμορφη Ωκεανίδα Κλυμένη και ανέβηκε στην κλίνη της. Κι εκείνη του γέννησε τον γενναιόκαρδο γιο Άτλαντα, τον δοξασμένο Μενοίτιο και τον Προμηθέα.
Η Γενιά του Ιαπετού και ο Γάμος με την Κλυμένη
Ο Ιαπετός γεννήθηκε ανάμεσα στους δώδεκα Τιτάνες, κατά τον Ησίοδο, ως ένας από τους έξι άρρενες απογόνους της Γαίας και του Ουρανού. Δεν μαρτυρούνται ιδιαίτερα λατρευτικά ιερά προς τιμήν του, καθώς η θέση του στη μυθολογία είναι κυρίως γενεαλογική: από τον οίκο του Ιαπετού κατάγονται οι Τιτάνες που συνδέθηκαν άμεσα με τη δημιουργία και τη μοίρα των ανθρώπων.
Ο Ησίοδος τον παντρεύει με την Κλυμένη, κόρη του Ωκεανού, ενώ ο Απολλόδωρος την ονομάζει Ασία. Οι δύο παραδόσεις συμφωνούν ότι από την ένωση προέκυψαν τέσσερις γιοι, που ξεχώρισαν για τα δυνατά και τα ατίθασά τους ήθη, και που ο ποιητής παρουσιάζει ως θύματα της οργής του Δία.
Οι Τέσσερις Γιοι: Άτλας, Μενοίτιος, Προμηθέας, Επιμηθέας
Ο πρώτος γιος, ο Άτλας, καταδικάστηκε να κρατά τον ουρανό στους ώμους του στα άκρα της γης, κοντά στις Εσπερίδες. Ο Μενοίτιος, αλαζόνας και ορμητικός, χτυπήθηκε από τον κεραυνό του Δία και κατέβηκε στο Έρεβος. Ο Προμηθέας, ο πολύτροπος και πολυμήχανος, αλυσοδέθηκε στον Καύκασο για την κλοπή της φωτιάς.
Ο Επιμηθέας, το αδύναμο και σύγχυσο τέταρτο παιδί, έγινε αφορμή του μεγάλου κακού των ανθρώπων: δέχτηκε τη δώρο των θεών, την Πανδώρα, αγνοώντας την προειδοποίηση του αδελφού του. Έτσι, στους τέσσερις γιους του Ιαπετού αποτυπώνονται τέσσερις διαφορετικές όψεις της θνητής μοίρας: ο αδιάκοπος μόχθος του Άτλαντα, η αλαζονεία του Μενοιτίου, η προνοητικότητα του Προμηθέα και η απερισκεψία του Επιμηθέα.
Η Τιτανομαχία και η Φυλάκιση στον Τάρταρο
Ο Ιαπετός πολέμησε στο πλευρό του Κρόνου εναντίον των Ολυμπίων, και ηττήθηκε μαζί με τους αδελφούς του. Ο Ησίοδος περιγράφει πώς οι Τιτάνες, κατακεραυνωμένοι και δεμένοι, ρίχτηκαν στα έγκατα της γης, όπου η Νύχτα και τα στοιχεία του Κόσμου συναντιούνται, και όπου κλείστηκαν με χάλκινες πύλες που κατασκεύασε ο Ποσειδώνας.
Στην Ιλιάδα, ο Δίας απειλεί την Ήρα ότι θα την στείλει στα πέρατα της γης και του πόντου, όπου κάθονται ο Ιαπετός και ο Κρόνος, χωρίς να τους φωτίζει ο Υπερίων Ήλιος και χωρίς ανέμους, αλλά με τον βαθύ Τάρταρο γύρω τους. Η εικόνα του ηλικιωμένου ηττημένου θεού στο σκοτάδι έγινε ο κυρίαρχος τύπος του Τιτάνα στη λογοτεχνία.
Ο Πατέρας της Ανθρωπότητας και η Λογοτεχνική Παράδοση του Ονόματος
Η πατρωνυμική μορφή «Ιαπετιονίδης» χρησιμοποιείται από τον Ησίοδο ως επίθετο του Προμηθέα, και η κατηγορία των «Ιαπετιδών» περιλαμβάνει όλους τους απογόνους του Τιτάνα. Έτσι ο Ιαπετός θεωρείται, έμμεσα, ο προπάτορας της ανθρώπινης συνθήκης, καθώς οι γιοι του ενέχονται στη δημιουργία, την ταλαιπωρία και την οργάνωση της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ο Ύγινος, στον πρόλογο των Μύθων του, τον καταγράφει ανάμεσα στα παιδιά της Γης και του Ουρανού, και το όνομά του έχει συγκριθεί από τους νεότερους μελετητές με το βιβλικό Ιάφεθ, αν και η σύγκριση παραμένει υποθετική. Στη ρητορική παράδοση, η φράση «παλαιότερος του Ιαπετού» έγινε παροιμιώδης για κάτι πανάρχαιο.
Οι 10 Σπουδαιότεροι Μύθοι του Ιαπετού
Η Γέννηση του Ιαπετού
Ο Ιαπετός γεννήθηκε ως ένας από τους έξι άρρενες Τιτάνες, παιδί της Γαίας και του Ουρανού, μαζί με τον Ωκεανό, τον Κοίο, τον Κρείο, τον Υπερίωνα και τον Κρόνο. Δεν είχε δική του κυριαρχία αλλά συμμετείχε στη συλλογική εξουσία της τιτανικής γενιάς.
Ο Γάμος με την Κλυμένη
Ο Ιαπετός νυμφεύτηκε την Κλυμένη, την ωραία κόρη του Ωκεανού, και την ανέβασε στο κρεβάτι του με κοινή συγκατάθεση. Ο Απολλόδωρος αναφέρει ως σύζυγο την Ασία, όνομα που μαρτυρά τις γεωγραφικές προεκτάσεις της γενεαλογίας.
Οι Γιοι του Ιαπετού
Από την ένωσή του με την Κλυμένη γεννήθηκαν ο Άτλας, ο Μενοίτιος, ο Προμηθέας και ο Επιμηθέας. Ο Ησίοδος τους περιγράφει ως ανθρώπους ή θεούς με πολλούς πόνους, κάθε ένας με ιδιαίτερο χαρακτήρα και διαφορετική τιμωρία.
Ο Άτλας και ο Ουράνιος Θόλος
Ο Άτλας, γιος του Ιαπετού, αναγκάστηκε από τον Δία να στέκεται στα άκρα της γης, μπροστά στις Εσπερίδες, και να υποβαστάζει τον ουρανό με το κεφάλι και τα χέρια. Ο Ησίοδος παρουσιάζει την τιμωρία ως αποτέλεσμα της ισχυρής του σωματικής αντοχής.
Ο Κεραυνός κατά του Μενοιτίου
Ο Μενοίτιος, αυθάδης και υπερφίαλος, χτυπήθηκε από τον κεραυνό του Δία και κατέβηκε στο Έρεβος. Ο Ησίοδος αποδίδει την τιμωρία στην αλαζονεία και την ανδρεία του που υπερέβαιναν το μέτρο.
Ο Προμηθέας, ο Ποικιλόβουλος Γιος
Ο Προμηθέας, ποικίλος και αγκυλομήτης όπως ο θείος του Κρόνος, ξεγέλασε τον Δία στη Μηκώνη και έκλεψε τη φωτιά. Καταδικάστηκε να δεθεί σε στύλο και να τον κατατρώγει αετός, μέχρι τη διάσωσή του από τον Ηρακλή.
Ο Επιμηθέας και η Πανδώρα
Ο Επιμηθέας, «ο μετά τα πράγματα σκεπτόμενος», παρά την προειδοποίηση του Προμηθέα να μη δεχτεί δώρο από τον Δία, υποδέχτηκε την Πανδώρα. Το πιθάρι που άνοιξε εκείνη απελευθέρωσε τα δεινά στους ανθρώπους, αφήνοντας μέσα μόνο την Ελπίδα.
Η Συμμετοχή στην Τιτανομαχία
Ο Ιαπετός συντάχθηκε με τον Κρόνο και τους άλλους Τιτάνες στον δεκαετή πόλεμο κατά του Δία. Η ήττα των Τιτάνων από τον κεραυνό και τους Εκατόγχειρες τους έφερε δεμένους στα έγκατα της γης.
Ο Ιαπετός στα Βάθη του Τάρταρου
Η Ιλιάδα τοποθετεί τον Ιαπετό και τον Κρόνο στα πέρατα της γης και του πόντου, όπου δεν φτάνει ούτε το φως του Υπερίωνα ούτε οι άνεμοι. Εκεί, γύρω τους απλώνεται ο βαθύς Τάρταρος, όπου ο Δίας απειλεί να στείλει την Ήρα αν δεν υπακούσει.
Ο Γενάρχης των Ιαπετιδών
Η πατρωνυμική μορφή «Ιαπετιονίδης» προσδιορίζει τον Προμηθέα και τα αδέλφια του ως φορείς μιας ιδιαίτερης οικογενειακής μοίρας. Ο Ύγινος καταγράφει τον Ιαπετό στον κατάλογο των παιδιών της Γης και του Ουρανού.
Δείτε τη θέση του Ιαπετού στο Γενεαλογικό Δέντρο
Εξερευνήστε τις διακλαδώσεις και τους θεϊκούς δεσμούς, από το αρχέγονο Χάος μέχρι τους ήρωες.